DÜNDEN BUGÜNE

Türkiye’nin turizm geliri 14 yılda 7,5 milyar dolardan 34 milyar dolara çıktı. 1980’de 1 milyon 200 bin olan turist sayısı bugün 41 milyonu geçti. Hedef 2023’e kadar turist sayısı ve turizm gelirinde dünyada ilk beşe girmek.

Bilge Egemen, Kemal Soğukdere

“Eskiden turistleri biz yıkardık. Sokağın ortasında ateş yakar, tenekede su ısıtır, sonra suyu ılıştırıp üzerlerine dökerdik. Saçlarını sabunlarlardı. O zaman Kapadokya’da otel bile yoktu. İki ev kiralanırdı, kadınlar bir evde erkekler bir evde. Evlerde su kesik. Alaaddin Hamamı da kapalı. 38 yıl öncesinden, 18 yaşında bu sektöre turist rehberi olarak girdiğim ilk yıllardan bahsediyorum tabii.”

56 yaşındaki Cem Polatoğlu İngilizce, Almanca, İspanyolca ve İtalyanca dillerinde Turizm Bakanlığı’ndan kokartlı, profesyonel turist rehberi olarak turizm sektörüne adım atmış. 1990’lı yılların başlarından itibaren tur operatörlüğü yapmaya başlamış. Seyahat acenteleri kurmuş. Dünyada 183 ülkeye gitmiş, başka ülkelerin turizm politikalarıyla Türkiye’ninkini karşılaştırma imkânı bulmuş.

Türkiye denince ilk akla gelen yerlerden Kapadokya’da 35 yıl önce otel bile yoktu. [FOTOĞRAF: GETTY]

Türkiye denince ilk akla gelen yerlerden Kapadokya’da 35 yıl önce otel bile yoktu. [FOTOĞRAF: GETTY]

“Rehberliğe başladığım ilk yıllarda, Konya’dan Afrodisias’a (Aydın’daki antik kent) giderken gece yolda otobüs arızalandı. Turistlerle yakınlardaki bir köye yürüyerek gittik. O gece bütün köylüler turistlere kapılarını açtı, sofralar kurdu, yerlere yataklar serdi. Ertesi gün İtalyan turistler ağlamaktan perişan oldu. Ayrılmak istemediler o köylülerden, gördükleri ilgiden. Biz bile rehberler olarak o zamanlar ağlaya ağlaya ayrılırdık gruplarımızdan. Artık ne turistte, ne rehberde, ne de vatandaşlarda öyle duygusallıklar var. Herkes daha profesyonel; rehber de turist de. Turist her şeyi bilerek araştırarak geliyor; rehber, kim para bırakır, kim para harcar, turistin gözüne bakarak anlıyor.”

Kültür Bakanlığı’nın verilerine göre, 2014’te 41 milyonu geçen turist sayısının yaklaşık 37 milyonunu yabancı turistler oluşturuyor. Türkiye’yi en çok tercih eden turistler sırasıyla Almanya (5 milyon 250 bin), Rusya (4,5 milyon) ve İngiltere’den (2,6 milyon) geliyor.

TÜRSAB (Türkiye Seyahat Acentaları Birliği) Genel Sekreteri Çetin Gürcün’e göre, Türkiye turizminin özellikle son 10 yılda gösterdiği gelişim başlı başına bir araştırma konusu olabilir. Gürcün’e göre bunun başlıca nedeni turizm sektöründe hizmet verenlerin, pazarlama ve tanıtım kampanyalarını son derece başarılı bir şekilde yürütmesi.

TÜRSAB 1972’de kurulmuş yarı resmi bir meslek örgütü. Türkiye o yıllarda turizme önem vermeye yeni başladığı için, turistlere kaliteli hizmet verilsin ve seyahat acenteleri belgesiz ve yetkisiz kişi ve kurumlarca işletilmesin diye kurulmuş.

“Turizm artık çok yönlü”

Gürcün şunları söylüyor: “Türk turizmi artık çok yönlü. Sadece deniz, güneş, kum değil, sağlıktan kongreye, kültürden alışverişe turizmin farklı kollarında hizmet veriliyor. Ancak bu sektördeki en büyük sıkıntımız hâlâ kaçak ve yetki verilmeden hizmet vermeye çalışan acenteler.”

Çok yönlü turizm stratejisi rafting gibi Türkiye için yeni sayılabilecek turizm türlerinin önünü açtı. [FOTOĞRAF: ANADOLU AJANSI]

Çok yönlü turizm stratejisi rafting gibi Türkiye için yeni sayılabilecek turizm türlerinin önünü açtı. [FOTOĞRAF: ANADOLU AJANSI]

Tur operatörü ve turizm yazarı Cem Polatoğlu’na göre, başka sıkıntılar da var: “Evet Türkiye’de turizm sektöründe olumlu yönde atılan çok önemli adımlar var. Destinasyon, otel gibi sorunlar yok. Ayrıca turistler için son derece güvenli bir ülkeyiz. Ama dünyada turizme önem veren ülkelere baktığınızda turizm politikalarını siyasetçiler değil, bu işin profesyonelleri yönlendiriyor. Çünkü bu sektörü en iyi onlar biliyor. Bizde maalesef öyle değil.”

Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın ‘Turizm Stratejisi 2023’ hedeflerinde karar verme mekanizmalarına siyaset dışı kurumları katma hedefi de yer alıyor. Turizm sektörüyle ilgili kamu, özel sektör ve STK’ların (sivil toplum kuruluşları) karar verme süreçlerine birlikte katılımı amaçlar arasında sıralanıyor.[2]

Polatoğlu’nun dikkat çektiği bir diğer konu yerli turist. “Almanya, Fransa, İsviçre, Rusya gibi pek çok ülkede sömestr gibi tatillerin tarihi, bölgelere göre ayrılır. Kimi bir hafta önce çıkar tatile, kimi bir hafta sonra. Bizde 24 milyon öğrenci aynı anda tatile çıkarılıyor. O tarihlerde ne uçak bulabiliyorsunuz ne otel. 150 liralık oda fiyatı bir gecede 650 liraya çıkıyor. Bir başka problem yazlıklar. Türkiye’de yaklaşık 3,5 milyon yazlık konut var. Ortalama üç kişinin bir yazlığa gittiğini hesap edersek, 10 milyon potansiyel yerli müşteriyi kaybettik. Bir yazlık fiyatının ortalama 100 bin dolar olduğunu düşünürsek, bu paraya size bütün dünyayı dolaştırırım. ABD, İtalya gibi ülkeler yazlıklara 10 kat vergi koymuş. ‘Yazlık birinci konutun olsun, o zaman 10 kat vergi almam.’ demiş. Ayrıca 11 ay gitmediğin bir eve 12 ay boyunca boşu boşuna yatırım, harcama yapmak zorunda kalıyorsun.”

Kültür ve Turizm Bakanlığı siyaset dışı kurumların da turizm politikalarında karar verici olmasını hedefliyor. [FOTOĞRAF: GETTY]

Kültür ve Turizm Bakanlığı siyaset dışı kurumların da turizm politikalarında karar verici olmasını hedefliyor. [FOTOĞRAF: GETTY]

Türkiye’nin temel hedefleri arasında 2023’e kadar marka ülke olmak var. Polatoğlu “Bu amaç için daha güçlü tanıtım gerek.” diyor. “Türkiye’nin 125 milyon Euro tanıtım bütçesi var. Ama mesela ABD’deki Apple Center’da 106 ülkenin standı var, Türkiye’nin yok. Doğru tanıtımlarla Türkiye’nin yıldızı daha çok parlayabilir.”

Karadeniz Türkiye’nin en yeşil bölgesi. Havaalanı da olduğu için Trabzon yavaş yavaş yayla ve yeşil doğa seven Arap turistler tarafından keşfedilmeye başlamış. Ordu da Mayıs ayında denizin doldurulmasıyla açılan havalimanına kavuştuğu andan bu yana Arap turistleri çekmeyi hedefliyor.

 Karadeniz yeşil doğa seven Arap turistlerin yeni keşiflerinden. [FOTOĞRAF: ANADOLU AJANSI]


Karadeniz yeşil doğa seven Arap turistlerin yeni keşiflerinden. [FOTOĞRAF: ANADOLU AJANSI]

Ordu Valisi İrfan Balkanlıoğlu şehri tanıtma faaliyetlerine başladıklarını söylüyor: “Bizim bugüne kadarki en önemli eksiğimiz tanıtım olmuş. Hâlbuki Ordu ili sınırları içinde 100’den fazla şelale, ormanlar, bol oksijen, şehrin merkezinde mavi bayraklı plajlar, kanyonlar, doğal organik bitkilerle yapılan yemekler, balıklar, Karadeniz’in en büyük yaylaları var. Bisikletten yamaç paraşütüne, ‘offroad’dan kaya tırmanışına her türlü doğa sporu da yapılıyor. Buraya gelen Araplar ‘Tıpkı cennete benziyor.’ diyorlar. Yeşil doğaya bayılıyorlar. Biz de bu yüzden Ordu’yu Arap turizmine açmak istiyoruz. Bu ay içinde 15 Arap ülkesinden tanıtım için basın çalışanlarını davet ettik. Bu büyük bir pasta, bu pastadan başkalarının payını almak değil, pastayı büyütmek istiyoruz.”

Turgut Sertbaş, 1990’dan beri Almanca dilinde profesyonel olarak turist rehberliği yapıyor. Ona göre de günümüzün turistleri artık eski yıllara göre çok daha profesyonel: “Artık internet var. Dünya küçüldü. Bir turist dünyanın neresinden gelirse gelsin, havaalanından oteline gidecek taksinin ne kadar para yazacağını bilerek geliyor. Nerede, ne, kaç paraya yenir? Nerede, ne kadar paraya kalınır? Bunları farklı platformlardan öğrenebiliyorlar, tartışabiliyorlar. Eski yıllarda bir turistin bir taksici tarafından beş kat kazıklandığını duyardık. Artık böyle şeyler duymuyorum.”

İstanbul’un en işlek turistik merkezlerinden Sultanahmet’te yavaş yavaş akşam oluyor. Fas’ın Rabat kentinden gelmiş iki turist olan Hatice Abdwahad ve Najkua İbrahim bir banka oturmuş, günü değerlendiriyorlar. Najkua “Türkiye’ye 10’uncu gelişim, 10 kere daha gelirim.” diyor. Türk dizileri sayesinde Türkiye ilgilerini çekmiş, bir de vize zorluğu olmayışı. Sonra geldikçe daha da çok sevmişler.

İran İsfahan’dan gelen karı koca Sara Zangench ve Javad Jafariyan’ın bu İstanbul’daki ilk günü. Onlar da Türkiye’yi televizyonda görüp, beğenmişler ve gelmeye karar vermişler. Daha pek bir şey anlamamışlar. “Tamam, burası da güzel ama sanki bizim İsfahan, Şiraz daha güzel.” diyorlar.

Turizmcilere göre Türkiye turistler için güvenli bir ülke. [KEMAL SOĞUKDERE/AL JAZEERA]

Turizmcilere göre Türkiye turistler için güvenli bir ülke. [KEMAL SOĞUKDERE/AL JAZEERA]

Pakistan Karaçi’den gelen Habibullah Jamali ve yanındaki iki çiftin çocukları ülkelerinde bir Türk okuluna gidiyormuş. O yüzden Türkiye’yi merak edip gelmişler. Bir haftalık otel ve uçak bileti dâhil kişi başına 2 bin dolar ödemişler. Hallerinden memnunlar.

Camali ailesi çocukları Pakistan Karaçi’de bir Türk okulunda eğitim gördüğü Türkiye’yi merak etmiş. [KEMAL SOĞUKDERE/AL JAZEERA]

Camali ailesi çocukları Pakistan Karaçi’de bir Türk okulunda eğitim gördüğü Türkiye’yi merak etmiş. [KEMAL SOĞUKDERE/AL JAZEERA]

Fransız arkadaşlar Raphaelle Mariet, Damien Clanet, Helene Cezanne, Laurie Dechaseaux’nun da Türkiye’ye ilk gelişi. Şaşırmamışlar. Yemeklere bayılmışlar. Kafalarında canlandırdıkları Türkiye imajını bire bir karşılarında bulmuşlar: “Ne de olsa artık internet var.” Sadece bir taksicinin kendilerini biraz fazla dolaştırdığından şüpheleniyorlar.

Arap turistler hızla artıyor

TÜRSAB Genel Sekreteri Çetin Gürcün, gerek Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın, gerek seyahat acentelerinin Arap ülkelerinde önemli tanıtım faaliyetleri yaptığını söylüyor: “2014’te İran ve Arap ülkelerinden gelen turist sayısı 2013’e göre yüzde 24,8 arttı. 4 milyon 86 bine ulaştı. Ortadoğu’dan en çok turist İran’dan (1,5 milyon) geliyor. İran’ı, Irak, Suudi Arabistan, Libya ve Lübnan takip ediyor.”

Türkiye'nin Arap turistler için ilgi çekici haline gelmesinde Türk dizileri de rol oynadı. [FOTOĞRAF: GETTY]

Türkiye’nin Arap turistler için ilgi çekici haline gelmesinde Türk dizileri de rol oynadı. [FOTOĞRAF: GETTY]

TÜRSAB’ın araştırmasına göre, Ortadoğu ülkelerinden gelen turistler şu nedenlerle Türkiye’yi tercih ediyor: Türkiye’nin Müslüman ve güvenilir bir ülke olması, Arap aile yapısına uygun tatil modellerinin varlığı, Türk film ve dizileri, Arap ülkelerinde yaşanan siyasi kargaşa ve çatışmalar, bu ülkelere yönelik kaldırılan ya da hafifletilen vize uygulamaları.

Öngörüler Türkiye’ye yakın bölgelerden gelenlerin sayısında istikrarlı artışın devam edeceği yönünde.

[1] http://www.tanitma.gov.tr/Eklenti/4809,kampanya-bilgilendirme-raporu.pdf?1

http://yigm.kulturturizm.gov.tr/TR,72942/turizm-gelir-gider-ve-ortalama-harcama.html

[2] http://yigm.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/906,ttstratejisi2023pdf.pdf?0

Grafikli anlatımlar ve interaktif sunumların da yer aldığı, Al Jazeera Türk dergi özel uygulamasını iPad ve iPhone’lardan tabletlerden indirebilirsiniz.

AlJazeera Turk
AlJazeera Turk

Latest posts by AlJazeera Turk (see all)