YENİ DÜNYANIN GEZGİNLERİ

Artık herkes daha çok geziyor. Gezginler neye göre seçim yapıyor, gelecekte turizm nasıl şekillenecek? İşte cevapları.

Tuğba Tekerek

Brezilya’dan tatil için İstanbul’a gelen Olga, bir gününü Esra’yla yemeğe ayırdı. Öğleden sonra Esra’yla buluşup, Beşiktaş pazarına gitti. Pazarda birlikte, önce kıyafetler, terlikler, çantalar arasında gezdiler. Soluklanırken birer gözleme yediler. Sonra meyve sebze bölümünde dolaşıp alışveriş yaptılar. Daha sonra da Esra’nın pazara 10 dakika uzaklıktaki evine gidip yemek hazırlama faslına geçtiler. Pazardan aldıkları malzemelerle, sarma, kısır ve sigara böreği yaptılar. Akşam yemeklerini afiyetle yerken, bolca Türkiye üzerine sohbet ettiler.

Olga aslında Esra’yla o gün tanışmıştı. Buluşma, bir ülkeyi lezzetleri aracılığıyla keşfetmek isteyenlerle, belli bir ücret karşılığı onları akşam yemeğinde evinde ağırlamak isteyenleri bir araya getiren EatWith (birlikte ye) internet sitesi sayesinde gerçekleşmişti.[1]

Seyahate çıkarken bavula koyduklarımız değişiyor artık. Teknoloji valizlerimizin olmazsa olmazı. [GETTY]

Seyahate çıkarken bavula koyduklarımız değişiyor artık. Teknoloji valizlerimizin olmazsa olmazı. [GETTY]

Nitekim turizmdeki yeni trendlerden biri bu: Tarihi ve turistik yerler paketinin dışına çıkmak, internetin sağladığı imkânlardan da faydalanarak mümkün olduğunca yerellerle hemhal olarak bir bölgeyi keşfetmek.

Kimse turist olmak istemiyor

25 yıllık turist rehberi Şerif Yenen’in “Turizm nereye gidiyor?” sorusuna verdiği ilk yanıt da bu zaten: “Artık insanlar ‘turist’ olmak istemiyor.”

Daha önce Türkiye Turist Rehberleri Birliği başkanlığı ve Dünya Turist Rehberleri Birliği yönetim kurulu üyeliği de yapmış olan Yenen şöyle açıklıyor durumu: “Evet, bir şehirde, öne çıkan mekânlara -mesela İstanbul’da, Topkapı, Ayasofya, Kapalıçarşı, Sultanahmet’e- gitmek kaçınılmaz. Ama bunun dışına çıkmak isteyen, küçümsenmeyecek bir kitle var. ‘Yerel halk ne yapıyor?’ ‘Bu ülkenin yemeği nasıl?’ ‘Yemekler nerelerde yeniyor?’ bunları merak ediyorlar. Yerel halkla bütünleşmek, kültürle ilgili deneyimler yaşamak istiyorlar.”

EatWith’te Esra’nın sayfasında yorum yapan misafirlerinden biri bunu şöyle ifade ediyor: “Gerçek yereli deneyimlemek istiyorsanız hararetle tavsiye edilir.” 2008’de kurulan EatWith bugün 120‘den fazla şehirde, yerel halktan birinin evinde ağırlanma imkânı sunuyor. Ama EatWith ‘gerçek yereli deneyimleme’ trendinden küçük bir örnek sadece. BookaLokal (bir yerliyi rezerve et) gibi benzer mantıkla çalışan sitelerin sayısı artıyor.

Şerif Yenen, gün boyu süren yemek turlarından, yemek kurslarından da bahsediyor. “Ayrıca geleneksel Türk kültürüne özgü workshoplar (atölye) çok popüler.” diyor; “Mesela, Mevlevilik kursu, ebru workshop’u veya dansözle göbek atma dersi… İnsanlar kollarını sıvayıp işin içine girmek de istiyor.”

Belli bir ücret karşılığı evlere konuk olarak bir ülkenin lezzetlerini keşfetmek mümkün. [GETTY]

Belli bir ücret karşılığı evlere konuk olarak bir ülkenin lezzetlerini keşfetmek mümkün. [GETTY]

Paylaşarak para kazanıyorlar

Turistik olanın dışına çıkmak sadece gün boyunca yapılan etkinlikler için değil, konaklanan yer için de geçerli. Şerif Yenen, “Oteller tamam ama otellerin yanında, turizmi çağrıştırmayan yerlerde kalmak isteyen ciddi bir kitle var. Apartlar (bir işletmeden kısa süreliğine kiralanan bağımsız daireler), room exchangeler, home exchangeler (bir süreliğine oda ya da ev takası) …”

Bu kitleye internet üzerinden hizmet sunan en önemli şirket kuşkusuz Airbnb. Aslında yukarda bahsettiğimiz EatWith’in de öncülü Airbnb. Yerel halktan birinin evini ya da odasını kiralamanıza imkân sağlayan Airbnb sadece yedi yıllık bir şirket. Ama şu anda 192 ülkede yalnızca oda ya da ev değil şato ya da villa da kiralama imkânı da sunuyor. Şimdiye kadar 25 milyondan fazla kişi Airbnb üzerinden kiralama yapmış.[2] Site 2012’den bu yana Türkçe de hizmet veriyor.[3]

İnternet sayesinde gezerken yaptığımız keşifleri anında paylaşabiliyoruz. [ GETTY]

İnternet sayesinde gezerken yaptığımız keşifleri anında paylaşabiliyoruz. [ GETTY]

EatWith, BookaLokal, Airbnb gibi siteler bir yandan turistlere şehri yerli gibi yaşama fırsatı verirken, bir yandan kurumsal işletmeler dışında bireylerin de turizmden para kazanmasını mümkün kılıyor. Bu sitelerde kullanıcı hesabı açan herkes bu işlerin içine girebiliyor, bu arada çoğunluğu, hizmet verdiği yabancılarla ahbaplık ediyor.

Giyilebilir turizm

Tüm bunları mümkün kılan internet. Turizm Yatırımcıları Derneği Yönetim Kurulu Üyesi aynı zamanda Atılım Üniversitesi Turizm ve Otel İşletmeciliği Bölümü öğretim üyesi olan Prof. İbrahim Birkan “İnternetle artık her şey parmağınızın ucunda, seyahat acenteleri (Kastettiği uçak bileti kesen ya da tur paketi satan, zincir olmayan yerler) yok olma tehlikesiyle karşı karşıya.” diyor.

Nitekim, turizmde online satışlar 2013 yılı itibariyle 590 milyon dolarla toplam satışların yüzde 27’sine ulaşmış durumda. Mobil cihazlardan yapılan rezervasyonların, online satışlarda payı hızla artıyor ve 2018’de yüzde 35’e ulaşması bekleniyor. [4]

Mobil cihazlar ve Apple Watch, Google Glass gibi giyilebilir teknoloji ürünleri, internetin turizmdeki kullanımını, tatile gitmeden önce uçak bileti almaktan çok ötelere taşıyacağa benziyor.

Turistler, giyilebilir teknoloji ürünleri üzerinden, bulundukları yerlere göre anlık yönlendirmeler alabiliyor. [GETTY]

Turistler, giyilebilir teknoloji ürünleri üzerinden, bulundukları yerlere göre anlık yönlendirmeler alabiliyor. [GETTY]

Turist, bu araçlar sayesinde tatildeyken de sanal dünyayla sürekli bağlantıda kalabiliyor. Bulunduğu yere göre anlık yönlendirmeler alabiliyor, yorumlar okuyabiliyor ve tüm bunlara göre yeni satın alma işlemleri gerçekleştirebiliyor.

Bugün, Starwood Preffered Guest’i (SPG) uygulamasını akıllı gözlük Google Glass’a indirdiğinizde bulunduğunuz yerdeki anlaşmalı SPG otellerini hemen orada inceleyip rezervasyon yaptırabiliyorsunuz. Otele giderken, yönlendirmeler bulunduğunuz yere göre akıllı gözlüğünüze geliyor. [5] Otelde odanızın kapısını ise akıllı saat Apple Watch’a indirdiğiniz SPG uygulamasıyla açabiliyorsunuz. [6]

Günümüzde sahip olunanlar kadar yaşanılan deneyimler de sosyal statünün sembolü. Ve sosyal medya da bunu göstermenin en önemli yollarından biri. Milyonlarca kişi seyahatteyken sosyal medya üzerinden sürekli yayında.

Bu sosyal medya paylaşımlarının etrafında, şirketler pazarlama stratejileri üretiyor. Müstakbel turistler için muazzam bir bilgi havuzu oluşuyor.

Türkiye, yeni dünya gezginleri için cazibe merkezi olmaya devam edecek. [FOTOĞRAF: GETTY]

Türkiye, yeni dünya gezginleri için cazibe merkezi olmaya devam edecek. [FOTOĞRAF: GETTY]

Yapılan tahminlere göre, hâlihazırda belirli bir doygunluğa ulaşmış olan batı ülkelerine giden turist sayısı 2030’a kadar yılda yüzde 2,2 artarken, gelişmekte olan ülkelere giden turist sayısı bunun iki katı kadar yani yüzde 4,4 artacak.

Prof. İbrahim Birkan “Dünya turizmindeki en büyük eğilim Rusya ve Uzakdoğu özellikle de Çin’den gelecek turist akını. Orada büyük bir potansiyel gelişiyor.” diyor. 2014’de turizm harcamalarındaki artışın yaklaşık yarısını, Brezilyalı, Çinli ve Rus turistlerin yaptığı 40 milyar dolarlık harcama oluşturdu. [7]

Çin, turizm açısından büyük potansiyel taşıyor. [FOTOĞRAF: GETTY]

Çin, turizm açısından büyük potansiyel taşıyor. [FOTOĞRAF: GETTY]

Çin,129 milyar dolarla dünyada turizm harcamasında zirveye 2012’de oturdu. Ancak, Çin’de kişi başına turizm harcaması sadece 94 dolar, Almanya’dakinin onda birini bulmuyor. [8]

Türkiye de turizm harcamalarındaki artış ve potansiyeliyle dikkat çeken ülkelerden. Oxford Economics araştırma şirketi tarafından hazırlanan rapora göre, yükselen refah, değişen tüketici davranışları, artan uluslararası hava trafiği ve turizm harcamalarıyla yükselen piyasalar içinde Rusya, Hindistan, Brezilya, Endonezya’nın yanı sıra Türkiye de var. 2023 itibariyle uluslararası hava trafiğindeki yıllık artış oranı en yüksek ülke de Türkiye olacak.[9]

Türkiye’de turizmin geleceği parlak

Bir turizm bölgesi olarak baktığımızda ise sektörün önü açık görünüyor. Euromonitor International Türkiye’ye ilişkin raporunda, turizm ve seyahat sektörünü parlak bir geleceğin beklediği söylerken, Turizm Bakanlığı’nın çalışmalarından bahsediyor “Ek olarak, otellere, eğlence ve sağlık merkezlerine artan yatırım, büyümeyi besleyecek.” deniyor. [10]

Trendler açısından, dünyadaki tüm gelişmeler Türkiye’yi de etkiliyor. Şerif Yenen bunların arasından Türkiye için özellike kruvaziyer turizmine dikkat çekiyor. “Kruvaziyer turizmi kolay bir turizm modeli. Özellikle ileri yaşlardaki insanlar için, çocuklu aileler için, bir hafta, 10 gün otel değiştirme derdi olmadan geziyorsunuz. Türkiye ciddi kruvaziyer turizmi alıyor. Hayatında turizm planlarında Türkiye’yi hiç ön plana koymamış pek çok insan için kruvaziyer turunda gördüğü Efes ve İstanbul, uğranılan diğer yerler arasında fark yaratıyor. Türkiye’nin tadı damağında kalan insanlar bir süre sonra daha uzun soluklu bir tatil için Türkiye’ye geliyorlar.”

Türkiye’ye kruvaziyer turizmiyle gelenler daha sonra uzun soluklu tatiller için de geliyor. [FOTOĞRAF: ANADOLU AJANSI]

Türkiye’ye kruvaziyer turizmiyle gelenler daha sonra uzun soluklu tatiller için de geliyor. [FOTOĞRAF: ANADOLU AJANSI]

Türkiye’de deniz, kum, güneş turizminin yanında kültür turizmi hızla popülerleşiyor. Ama ünlü turist rehberi ve seyahat yazarı Saffet Emre Tonguç’a göre, Türkiye bu pazardan hak ettiğini alamıyor. “Golf sahalarımız, özellikle Antalya ve civarında çok çok iyi. Keşke tanıtımını daha iyi yapabilsek. Sağlık turizminde de ülkemizde imkânlar çok fazla, özellikle sıcak su kaynakları; ılıca ve kaplıcalar. Sağlıkta fiyatlar çok uygun, göz ameliyatı için çok sayıda insan Türkiye’ye geliyor. Tüm bu alanları daha fazla değerlendirmemiz, turizmin 12 aya yayılmasını da getirecek.”

Muhafazakâr oteller bebek adımları atıyor

Türkiye turizminde öne çıkan trendlerden birisi de Ortadoğu ülkelerinden gelen turistler. Uzmanlar “Bu turistlerin sayısının önümüzdeki yıllarda artmaya devam etmemesi için hiçbir sebep yok.” diyor.

Tonguç, Ortadoğulu turistler için şunları söylüyor: “Avrupalı turistten daha iyi olduğunu söyleyebilirim. Çünkü Avrupalı turist güneyde 5 yıldızlı otellerde her şey dâhil sistemiyle çok ucuza tatil yapıyor. Ortadoğulu turist ise parası olup harcayan turist. Burada rahat ediyorlar. Türkiye’nin Müslüman ülke olması büyük avantaj. Araplar için çok cazip bir pazar Türkiye.”

Peki, muhafazakâr turistin cazibe merkezlerinden Türkiye’de bu kesime yönelik oteller ne durumda? Etstur Yurtiçi Operasyon Müdürü Suat Özbek “Bebek adımları bile yok henüz. Sayıları çok az.” diyor. Son iki yıldır kendi portföylerinde tuttukları muhafazakâr kesime yönelik birkaç otele talep olduğunu, Tunus, Mısır, Fas gibi ülkelerde de bu tip tesislerin rağbet gördüğünü aktarıyor ve “Türkiye’de de sayıları artacaktır, o zaman fiyatlar da daha tercih edilir noktaya gelecektir. Yurtdışında da pazarlaması yapılarak her destinasyonda bir kaç alternatifin türemesi 3-5 sene içinde gerçekleşecektir.” diyor.

Muhafazakâr kesime yönelik otellerin sayısı arttıkça, fiyatları da düşecek. (ANADOLU AJANSI)

Muhafazakâr kesime yönelik otellerin sayısı arttıkça, fiyatları da düşecek. (ANADOLU AJANSI)

Bindiğimiz dalı kesiyoruz

Konuştuğum hemen tüm turizm uzmanları ve sektör temsilcileri Türkiye’nin çevreye saygılı bir turizm anlayışı geliştiremediğini söylüyor. Şerif Yenen “Bindiğimiz dalı kesiyoruz. Mesela mavi yolculuk koylarına otel çalışmaları fevkalade kötü. Turizmde sürdürebilirlik esas olmalı. ‘Turist altın yumurtlayan tavuk, biz de turizmden ne kadar kazanırsak o kadar iyi.’ değil” diyor.

İbrahim Birkan da “Her yatırımın ekolojik bir zararı vardır, bir noktaya kadar katma değer zarardan fazlaysa tolere edilebilir ama bir noktadan sonra yararı eksiye dönmeye başlar.” diyor. Antalya örneğinde artık turizmde artık taşıma kapasitesine gelindiğini söyleyen Birkan’a göre, buralarda daha fazla otel yatırımı yapılmamalı, mevcut oteller rehabilite edilmeli, kapasiteleri artırılmalı.

İbrahim Birkan, sözlerine “Turizmin geleceği konusunda hiç konuşmadığımız bir şey var.” diye devam ediyor. Kastettiği küresel iklim değişikliği. “Atmosferin sıcaklığı sanayi devriminden bu yana 1 derece arttı. Bu, buzulların erimesine, o da deniz seviyesinin yükselmesine sebebiyet veriyor. Denizlerin ısınması, kıyı kenar çizgisini etkiliyor. Deniz kıyısındaki tesisler bundan olumsuz etkilenecek. Bangladeş gibi ülkelerde olan sel baskınları belki daha çok olacak, Maldiv adaları belki tamamen haritadan silinecek.”

İklim değişikliği ileride Karadeniz turizmini olumlu etkilerken Akdeniz turizmini olumsuz etkileyebilir. [ANADOLU AJANSI]

İklim değişikliği ileride Karadeniz turizmini olumlu etkilerken Akdeniz turizmini olumsuz etkileyebilir. [ANADOLU AJANSI]

İklim değişikliğinin birebir Türkiye turizmine etkilerine dair ise şunları söylüyor Birkan: “Akdeniz kıyıları olumsuz Karadeniz kıyıları olumlu etkilenecek. Turist hava sıcaklığı 40 dereceyi aşan gün sayısı artınca, başka arayışlara giriyor. Bu nedenle Akdeniz’de belki sezon kısalacak. Mayıs, Haziran ayları daha popüler olabilecek, eğitim periyodlarının değişimi gündeme gelecek. Karadeniz’de ise havanın ısınmasıyla sezonun uzaması bölgeyi yatırımcı açısından cazip hale getirecek.”

Ama neticede sürdürülebilir bir turizm, sürdürülebilir bir yaşam açısından iklim değişikliğini durdurmanın tüm dünya için kritik önemde olduğunu vurguluyor.

Zira yaşanabilir bir dünya olmadığında, turizmin de bir anlamı olmayacak.

Rakamlarla turizm:

1950’de 25 milyon olan turist sayısı 1980’de 278 milyona yükseldi.

2012’de ilk kez 1 milyarı aştı.

2014’te 7 milyarlık dünya nüfusunun 1 milyar 138 milyonluk kısmı dünyanın başka yörelerine turist olarak gitti.

Bu sayının 2030’da 1 milyar 800 milyona ulaşması bekleniyor.

Kaynak: BM bünyesindeki Dünya Turizm Örgütü

[1] http://www.EatWith.com, Esra’nın sayfası için http://www.EatWith.com/host/7619/

[2] https://www.airbnb.com./about/about-us

[3] https://www.airbnb.com.tr

[4] http://www.capetown.travel/uploads/files/WTM-2014.pdf

[5] https://www.spgforglass.com

[6] http://spgpromos.com/mobileapps/site/watch

[7] http://media.unwto.org/press-release/2014-05-13/international-tourism-generates-us-14-trillion-export-earning

[8] http://media.unwto.org/press-release/2015-04-15/exports-international-tourism-rise-us-15-trillion-2014

[9] http://www.amadeus.com/documents/Thought-leadership-reports/Amadeus-Shaping-the-Future-of-Travel-MacroTrends-Report.pdf

[10] http://www.euromonitor.com/travel-and-tourism-in-turkey/report

Grafikli anlatımlar ve interaktif sunumların da yer aldığı, Al Jazeera Türk dergi özel uygulamasını iPad ve iPhone’lardan tabletlerden indirebilirsiniz.

 

AlJazeera Turk
AlJazeera Turk

Latest posts by AlJazeera Turk (see all)